Η μελέτη του προβλήματος των ουσιοεξαρτήσεων σε εθνικό επίπεδο και η παροχή έγκυρων και εμπεριστατωμένων πληροφοριών γύρω από το θέμα αποτέλεσε μέλημα του ΟΚΑΝΑ, από τα πρώτα χρόνια της ίδρυσής του. Για το σκοπό αυτό ο ΟΚΑΝΑ συνεργάζεται στενά με το Εθνικό Κέντρο Τεκμηρίωσης και Πληροφόρησης για τα Ναρκωτικά και την Τοξικομανία (ΕΚΤΕΠΝ), που είναι αρμόδιο για τη συλλογή επίσημων αντιπροσωπευτικών στοιχείων για τον ελληνικό χώρο και αποτελεί εθνικό εστιακό σημείο του Ευρωπαϊκού Δικτύου Πληροφόρησης για τα Ναρκωτικά και την Τοξικομανία (REITOX) του EMCDDA. Το ΕΚΤΕΠΝ παρουσιάζει κάθε χρόνο τα στοιχεία που συγκεντρώνει συστηματικά στις Ετήσιες Εθνικές Εκθέσεις, που αποστέλλει στο Ευρωπαϊκό Κέντρο για τα Ναρκωτικά (EMCDDA) και στις Ετήσιες Εκθέσεις για την κατάσταση των ναρκωτικών στην Ελλάδα, που εκδίδει για τους Έλληνες επαγγελματίες υγείας, τους ερευνητές και τους υπεύθυνους φορείς για τη χάραξη πολιτικής.

Ο ΟΚΑΝΑ δίνοντας ιδιαίτερη βαρύτητα στην προώθηση της ερευνητικής δραστηριότητας δημιούργησε τον Αύγουστο του 2001 το Τμήμα Έρευνας και Αξιολόγησης (ΤΕΑ), με σκοπό την παροχή ερευνητικής υποστήριξης στο σχεδιασμό και στην παρακολούθηση της εφαρμογής της πολιτικής του ΟΚΑΝΑ  στους τομείς της πρόληψης, της θεραπείας και της κοινωνικής επανένταξης.

Οι κύριοι άξονες δραστηριοτήτων του Τμήματος Έρευνας και Αξιολόγησης περιλαμβάνουν:

• την αξιοποίηση -ύστερα από συστηματικό έλεγχο, επεξεργασία και ανάλυση- των στοιχείων που έχουν συγκεντρωθεί έως σήμερα από τη λειτουργία των προγραμμάτων του ΟΚΑΝΑ.
• την αναβάθμιση, σε συνεργασία με τους υπεύθυνους των Μονάδων, του συστήματος συλλογής δεδομένων στις θεραπευτικές μονάδες υποκατάστασης του ΟΚΑΝΑ
• την παροχή επιστημονικής υποστήριξης σε μελέτες και έρευνες που πραγματοποιούνται από το επιστημονικό προσωπικό του ΟΚΑΝΑ, σε συνεργασία και με άλλους φορείς
• τη διεξαγωγή ειδικών ερευνών στα θέματα ενδιαφέροντος του Οργανισμού
• τη διεξαγωγή ερευνών στο πλαίσιο συμμετοχής του Οργανισμού σε ευρωπαϊκά και διεθνή προγράμματα

Παράλληλα με τη δραστηριότητα του Τμήματος Έρευνας και Αξιολόγησης συνεχίζεται και η ερευνητική δραστηριότητα του επιστημονικού προσωπικού του ΟΚΑΝΑ, με μελέτες που δημοσιεύονται σε επιστημονικά περιοδικά ή ανακοινώνονται σε σχετικά συνέδρια.